Eser Üzerindeki Maddi – Manevi Hak Ayrımı

Fikri hakkın hukukça korunacak içeriğinin “Fikri Haklar” başlıklı üçüncü bölümde “manevi haklar” ve “mali haklar” şeklinde iki başlık  altında sınırlayıcı biçimde sayılarak düzenlendiği görülmektedir.
Mali hak deyimi hukuki bakımdan eser olarak nitelendirilebilecek fikir ürünlerinden iktisadi olarak yararlanma konusundaki yetkiyi ifade eder.
Manevi hakların aksine mali hakların tamamı hak sahibinin ölümü halinde miras yoluyla mirasçıya intikal eder(FSEK m. 63, 64, 65).  Aynı şekilde mali haklar rehin ve hapis hakkına veya hacze de konu edilebilirler.
FSEK mali hakları; izleme hakkı(FSEK m. 21), çoğaltma hakkı(FSEK m. 22), yayma hakkı(FSEK m. 23), temsil hakkı(FSEK m. 24), eseri telli veya telsiz araçlarla kamuya iletim hakkı olmak üzere beş hak kategorisi şeklinde düzenlemiştir.
Manevi hak ise bir eseri yaratmanın gayrı maddi nitelik arz eden yönünü ve eser sahibi ile meydana getirdiği eser arasındaki kişisel ilişkiyi ifade etmek için kullanılan bir hukuki terimdir.
Manevi haklar hem eseri hem de eser sahibinin eseri ile olan kişisel ilişkisini üçüncü kişilerin haksız saldırılarına karşı korumaktadır.  Manevi haklar kural olarak başkalarına devredilemez, mirasla geçmez ancak bu hakları eser sahibi öldükten sonra sınırlı sayıda kişinin kullanabilir.
FSEK’te belirtilen manevi haklar şunlardır; eseri umuma arz yetkisi(FSEK m. 14), adın belirtilmesi yetkisi(FSEK m.15/1), eserde değişiklik yapılmasını men etme yetkisi(FSEK m. 16 ve m.17/1), eser sahibinin zilyet ve malike karşı hakları yani eser eserinin aslına varma hakkı(FSEK m. 17/2).
Makale ve web sitesinin  içeriğiyle ilgili her türlü soru, görüş ve yorumunuz için;
Av. Z. Emre Kurt        (addmail)