Marka ve Alan Adları

Teknolojinin gelişmesiyle bugün internet hem günlük hayatın hem de ticari yaşamın ayrılmaz parçası haline gelmiştir. Kurumsal şirketler internetin reklâm ve pazarlama gücünü çok yoğun bir şekilde kullanmaktadırlar. Öyle ki internette temsil edilmeyen, web sitesi olmayan kuruluşları düşünmek imkânsız hale gelmiştir.
Türkiye’de internet alan adları ODTÜ bünyesinde oluşturulan bir birim tarafından verilmektedir. ODTÜ Bilgi İşlem Daire Başkanlığı  “com.tr” uzantılı alan adı için Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından verilen Marka Tescil Belgesi’ni veya Ticaret Sicili Tescil Belgesi’ni başvuru esnasında istemektedir. ODTÜ’nün talep edilen alan adının talebi yapan kişi veya kuruluşun ismi veya tescilli markasıyla ilişkili olmasını aramasının nedeni, verilen alan adlarının başkalarının haklı olarak kullandığı marka ticaret unvanı ve işletme adı gibi ayırt edici ad ve işaretlerle benzerliği sebebiyle doğabilecek ihtilafları önlemektir. ODTÜ’nün bu katı uygulaması nedeniyle ülkemizde alan adları internet alan adı tescilinden (tr uzantılı), liberal olan ülke generic top level’a(com,net ,org) kaymaktadır.
Alan adlarının marka ve ticaret unvanı gibi ayırt edicic ad ve işaretlere benzerliğindeki uyuşmazlıklar alan adına sahip olan kişinin başka bir kişinin haklı olarak kullandığı ve adına tescil ettirdiği marka veya ticaret unvanını internet adresi olarak almasından doğmaktadır. Sadece marka veya isimle aynı olan alan adının kullanılması değil karışmaya yol açacak nitelikte alan adının kullanılması da uyuşmazlık konusu olmaktadır.
Bu noktada akla gelecek soru karıştırmaya yol açacak nitelikte alan adının ne olacağıdır. Burada marka hukukunun genel prensipleri uygulama alanı bulacak ve işaretler ile iştigal konularının aynı olması halinde benzerlik ve karışıklık yaratma riskinden bahsedilebilecektir. Örnekle açıklamak gerekirse; aktane isminin bir pirinç firması adına tescilli bir marka olduğu düşünülürse bir başka teşebbüsün aktanepirinc.com adresini alan adı olarak alması karışıklık yaratacaktır. Zira Aktane’nin potansiyel müşterilerinin aktane ile aktanepirinc arasında kuracakları irtibat karışıklık riski dolayısıyla marka ihlalinin kabulü için yeterli olacaktır.
Öte yandan, NEO komprasörler için tescilli bir marka olup www.neo.com.tr’yi web sitesi olarak almışken gıda sektöründe faaliyet gösteren bir başka teşebbüsün www.neosakiz.com’u alması bir sakınca doğurmayacaktır.
Yukarıda da bahsettiğimiz gibi ODTÜ’nün tr uzanılı alan adını vermekteki katı tutumu  uygulamada tr uzantılı web sayfaları konusundaki uyuşmazlıklarıncom, net gibi üst seviye alan adlarının daha yoğun alınmasına yol açmıştır.
Com uzantılı alan adları ise suistimallere, ihlallere yol açmakta ancak bu ihlallere karşı Dünya’nın her hangi bir yerinde bulunabilecek tescil sahiplerine karşı dava açılması ve/veya dava açılsa kararın icra edlmesi çoğu zaman nedereyse imkânsızdır.
Ortaya çıkan bu sakıncalar nedeniyle ICANN ismi verilen tahkim usulü geliştirilmiştir. Bu sistem sayesinde ortalama 40-45 günlük bir süre içinde 1000-6000 USD arasında değişen bir maliyetle alan adı uyuşmazlıkları çözüme kavuşabilmektedir.
SONUÇ
İnternetin uluslar arası yapısının getirdiği başlıca sakıncalardan biri marka haklarının alan adları yoluyla ihlalidir. Dünyada ve ülkemizde yeni gelişmekte olan bu alanda birçok hukuki boşluk bulunmaktadır. Ancak, internette marka ihlallerine karşı ICANN gibi uluslar arası çözüm mekanizmaları eksik yönleri olsa da geliştirilmiştir.
Web sitesi ve makaleyle  ilgili her türlü soru, görüş ve yorum için;
Av. Z. Emre Kurt   [addmail]