Marka Hukukunda Karıştırma İhtimali Kavramı

Karıştırma ihtimali bir mal veya hizmetin alıcısınının almayı düşündüğü bir mal veya hizmeti almak isterken yanılarak başka bir mal veya hizmeti almasıdır. Karıştırma ihtimali hem bir tescil engeli hem de tecavüz eylemi olarak düzenlenmiştir.
Yargıtay kararlarında ve doktrinde karıştırma ihtimalinin irdelenebilmesi için iki unsurun varlığı aranmaktadır: Markaların aynı/benzer olaması ve bu markaların aynı/benzer mal ve hizmetlerde kullanılacak olmasıdır.
Markaların aynı olması markaların birebir olması yani hiçbir farklılığın olmaması manasına gelmekle beraber ayırt edilemeyecek derecede benzerlik ise markalar arasında ilk bakışta fark edilemeyecek kadar cüzi farklılıkların olması anlamına gelmektedir.
Markalar arasındaki benzerlik ise daha göreceli bir kavramdır. Markalar arasındaki benzerlik markanın bütünü veya bir unsurundan kaynaklanabilir Benzerliğin tespitinde iştigal konusu mallar ve önceki markanın ayrım gücü önen taşıyacaktır. Bir başka değişle Adidas gibi çok tanınmış bir marka ile Erol Tekstil’in markaları aynı şekilde yorumlanmayacaktır.
Mal ve hizmetler konusunda da mal ve hizmetler ne kadar birbirine benzerse karışıklık ihtimali de o kadar artacaktır. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre mal ve hizmetlerin benzerliğinin değerlendirmesinde esas olan karışıklık ihtimalidir. Bu doğrultuda Yargıtay bir mal sınıfı ile hizmet sınıfını benzer görülebileceğine çeşitli kararlarında hükmetmiştir. Örnekle açıklamak gerekirse mesela inşaat malzemeleri satışı ile alakalı tescilli bir marka, inşaat hizmetlerinde tescilli bir başka markayla benzer sınıfta tescilli kabul edilebilir. Çünkü bu iki sınıf arasındak ilişki nedeniyle potansiyel tüketiciler markalar arasında irtibat kurabilir..
Malların ve hizmetlerin benzerliği ortaya konulduktan sonra karışıklık ihtimali ilgili tüm faktörler göz öne alınarak değerlendirilir. Bu faktörler; mal veya hizmetin niteliği, kullanım amacı, kullanım metodu, dağıtım kanalları, halkın ilgili kısmı tüketici kitlesi, mal veya hizmetin birbirini ikame edici ya da tamamlayıcı nitelikte olup olmadığı, mal veya hizmetin kaynağı vs’dir.
Karıştırma ihtimalinde bu faktörlerin dikkate alınmasının önemi büyüktür. Zira markalar benzer olmasına rağmen mesela malın niteliğine göre tüketicinin dikkat ve özeni yüksek olabilir veya sekördeki piyasa davranışları nedeniyle benzer markalar tescil edilmiş olabilir ve bu nedenle tüketici bu markaların aynı teşebbüsten gelmediği konusunda tescrübe kazanmış olabilir. Örnekle açıklamak gerekirse ilaç markaları birbirine çok benzerler fakar potansiyel tüketicileri doktorlar, eczacılar olduğu için ve reçeteyle yazıldığı için potansiyel tüketicilerin nir tercih özgürlüğü içinde olmadıkları bu nedenle de çok benzer olsa da karışıklık riskinin olmadığı kabul edilir. Benzer şekilde çay sektöründe filiz, tomurcuk gibi kelimeler birçok markada yan unsur olarak bulunur. Hâlbuki bu ibareler Çaykur tarafından önceden beri markasal olarak kullanılmaktadır. Ancak birçok işletmenin kullanması sonucunda jenerik hale gelen bu ibarelerin farklı teşebbüslerin malları olduğu konusunda müşteriler tecrübe kaznmışlardır.
Sonuç olarak, marka incelemesinde her duruma uyan objektif inceleme kriterleri geliştirilmesi mümkün olmayıp amcak somut olayın özellikleri dikkate alınarak karıştırma ihtimalinin varlığı tespit edilebilir.
Web sitesi ve makaleyle  ilgili her türlü soru, görüş ve yorum için;
Av. Z. Emre Kurt   [addmail]