Patent Sahibinin Belirlenmesi

Patent hakkı, sahibine patentini ekonomik olarak değerlendirme ve patentine yönelik tecavüzleri önleme hakkı vermektedir. Patent hakkı sahibi, patent koruma süresince patent konusu olan buluşundan tek başına yararlanacaktır. Ülkemizde patent, buluş için Patent Ofisine ilk başvuruyu yapana verilmektedir (551 sayılı KHK mad. 11/4).  Avrupa Patent Sözleşmesi‟nde buluş sahibi, patent hakkı sahibi olmaktadır(mad. 60).
Patent isteme hakkı, buluşu yapana aitse gerçek buluş sahibi ilkesi,  buluş için patent başvurusunu ilk yapana aitse başvuru ilkesi vardır. Buluş genellikle birlikte çalışmanın bir ürünü olarak karşımıza çıkar. Ortak buluşlar ortak bir çalışmanın ve ortak bir düşünsel faaliyetin sonunda ortaya çıkan buluşlardır
Bu nedenle ortak buluştan söz edebilmek için herşeyden önce birden fazla kişinin bulunması gerekmektedir. Ancak eser ya da vekâlet sözleşmelerinde birden fazla kişi de bulunsa durum daha farklıdır. Bu sözleşmelerde ortak bir çalışma yoktur.  Buluş yapmayı üstlenen taraf ve patent almak için buluş yapılmasını isteyen taraf vardır. Bu nedenle zihinsel faaliyeti gerçekleştiren kişi ya da kişiler ile patent hakkı sahibi farklı kişiler olmaktadır. Ortak buluşlarda kural,  birlikte çalışma olmasına karşın birlikte çalışmak zorunlu değildir.
Ortak buluşlarda birden fazla kişi hem maddi olarak hem de düşünsel faaliyet anlamında bir birliktelik gerçekleştirmişlerse bunlardan her biri patent hakkı sahibi olacaktır. 551 sayılı KHK mad. 11‟deki ortak buluşlara ilişkin düzenleme, “buluş birden çok kişi tarafından birlikte gerçekleştirilmişse, patent isteme hakkı, taraflar başka türlü kararlaştırmamışsa, bunlara müştereken ait olur” şeklindedir.
Çifte buluşlarda ortak buluşlardan farklı olarak aynı buluş için birlikte çalışma yoktur;  aynı buluş için aynı zamanda birden çok kişi, birbirlerinden bağımsız olarak buluş yapmaktadır. Bu durumda,  patent başvurusunda ilk bulunan kiĢinin buluşu korunacaktır. Hangi buluş  sahibi ilk önce patent başvurusunda bulunmuşsa, patent hakkı sahibi de o olacaktır.  Aynı buluş birbirinden bağımsız birden çok kişi tarafından aynı zamanda gerçekleştirilmişse, patent isteme hakkı, daha önce başvuru yapana veya diğerine göre rüçhan hakkı olana aittir(551 sayılı KHK mad. 11).
İşçi, bir buluşu işverenle arasındaki hizmet sözleşmesine dayanarak gerçekleştirmişse buluş,  onun için sözleşmesel bir borç niteliğindedir ve hizmet buluşu söz konusudur (551 sayılı KHK mad. 17). Bu halde buluş sahibi işverendir. İşçi bir hizmet buluĢu yaptığında, bu buluşunu yazılı olarak ve geciktirmeksizin işverene bildirmekle yükümlüdür.
İşveren bildirimin kendisine ulaĢtığı tarihten itibaren iki ay içinde, bununla ilgili düzeltilmesi gereken isteklerini işçiye bildirir. İşverenin söz konusu bildirimin düzeltilmesi konusunda iki ay içinde talep yapmaması halinde, bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen bildirim, Ģartlara uygun olmasa dahi, geçerli sayılır. İşçinin Kanun Hükmünde Kararnamede öngörülen Ģekilde bildirimde bulunabilmesi için, işveren gereken yardımı göstermek zorundadır(551 sayılı KHK mad. 18).
İşçi,  işi gördüğü sırada ve işle ilgili olarak, ancak işverenle arasındaki hizmet sözleşmesinden bağımsız bir şekilde buluşu gerçekleştirmişse serbest buluştan söz edilir. İşçi,  bir hizmet sözleşmesi ilişkisi içinde iken serbest bir buluş yaptığı takdirde, durumu geciktirmeden işverene bildirmekle yükümlüdür. İşveren kendisine yapılan bildirim tarihinden itibaren üç ay içinde, yazılı bir bildirim ile buluşun serbest bir buluş olmadığı yolunda itirazda bulunmazsa sonradan hizmet buluşu olduğu iddiasını ileri süremez.
Makale ve Web sitesinin içeriğiyle ilgili her türlü soru, görüş ve yorum için;
Av. Z. Emre Kurt   [addmail]